Yaş ilerledikçe kemiklerin yapısında ve yoğunluğunda doğal değişiklikler meydana gelir. Kemik yapımının azalması ve kemik kaybının hızlanması, zaman içerisinde kemiklerin daha zayıf ve kırılgan hale gelmesine neden olabilir. Yaşlanmaya bağlı kemik erimesi, özellikle ileri yaşlarda osteoporoz ve buna bağlı kırık riskinin artmasının önemli nedenlerinden biridir.
Kemik kaybı çoğu zaman belirti vermeden ilerlediği için erken dönemde fark edilmeyebilir. Bu nedenle özellikle risk grubundaki kişilerin kemik sağlığının düzenli olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Kemik, yaşam boyunca sürekli olarak yenilenen canlı bir dokudur. Eski kemik dokusu yıkılırken yerine yeni kemik dokusu oluşturulur. Genç yaşlarda kemik yapımı ve yıkımı arasındaki denge kemik yoğunluğunun korunmasını sağlar.
Yaş ilerledikçe ise yeni kemik oluşumu yavaşlayabilir ve kemik kaybı hızlanabilir. Kemik yoğunluğunun azalması belirli bir seviyeye ulaştığında osteoporoz, yani halk arasında bilinen adıyla kemik erimesi ortaya çıkabilir.
Osteoporozda kemikler daha gözenekli ve kırılgan hale gelir. Bunun sonucunda özellikle kalça, omurga ve el bileği kırıklarının görülme riski artar.
Yaşa bağlı kemik kaybının tek bir nedeni yoktur. Yaşlanmayla birlikte kemik metabolizmasını etkileyen birçok değişiklik meydana gelebilir. Temel faktörler şöyledir:
Kadınlarda özellikle menopoz sonrasında östrojen seviyesinin azalması, kemik kaybını hızlandırabilir. Erkeklerde ise ileri yaşla birlikte hormonal değişiklikler ve kemik yapımındaki azalma osteoporoz gelişimine katkıda bulunabilir.
Kemik yoğunluğu genellikle genç erişkinlik döneminde en yüksek seviyesine ulaşır. Daha sonraki yıllarda kemik kütlesinde yavaş ve kademeli bir azalma başlayabilir.
Ancak kemik erimesinin ortaya çıktığı belirli bir yaş yoktur. Genetik özellikler, menopoz, beslenme, fiziksel aktivite düzeyi, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar kemik kaybının hızını etkileyebilir.
Özellikle 65 yaş üzerindeki kadınlarda ve 70 yaş üzerindeki erkeklerde osteoporoz açısından değerlendirme daha fazla önem kazanır. Bununla birlikte risk faktörleri bulunan kişilerde daha erken yaşlarda da kemik yoğunluğu ölçümü gerekebilir.
Osteoporozun en önemli özelliklerinden biri uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesidir. Bu nedenle hastalık bazen ilk kez bir kırık meydana geldiğinde fark edilir.
İleri dönemde görülebilecek belirtiler arasında şunlar yer alır:
Özellikle ileri yaşta basit bir düşme sonrasında meydana gelen kırıklar, altta yatan osteoporoz açısından değerlendirilmelidir.
Osteoporoz değerlendirmesinde kişinin yaşı, geçmiş kırıkları, aile öyküsü, kullandığı ilaçlar ve diğer risk faktörleri birlikte değerlendirilir. Kemik mineral yoğunluğunu ölçmek için en sık kullanılan yöntemlerden biri kemik yoğunluğu ölçümüdür. Genellikle kalça ve bel omurgasındaki kemik mineral yoğunluğu değerlendirilir.
Gerekli durumlarda kan testleriyle kalsiyum, D vitamini ve kemik metabolizmasını etkileyebilecek diğer değerler de incelenebilir. Böylece kemik kaybının yaşlanmanın yanı sıra başka bir hastalık veya ilaç kullanımından kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılabilir.
Tedavinin amacı yalnızca kemik yoğunluğunu artırmak değil, kırık riskini azaltmak ve kişinin hareketliliğini mümkün olduğunca korumaktır.
Tedavi planı kişinin yaşı, kemik yoğunluğu, daha önce kırık geçirip geçirmediği ve genel sağlık durumuna göre belirlenir. Bunlar nelerdir?
Bel Neden Ağrır ve Bel Ağrısı Nedenleri Bel ağrısı her insanın ömründe en az bir…
Omurga Eğriliği Nasıl Düzelir Omurga çeşitli nedenlerle öne arkaya, sağa, sola eğrilebilir. Bu durum doğumsal…
Omurga Eğriliği Nasıl Fark Edilir? Özellikle çocuklarda görülen omurga eğriliği temelde iki omuz arası asimetri,…
Yaz Mevsiminde Diz Yaralanmaları: Riskler ve Korunma Yolları Diz, en sık sakatlanan eklemdir. Düşmeler, çarpmalar,…
Yazın Spor Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler Spor yapmak yılın her zamanı mümkün… Önemli olan doğru…
Patellar Tendinit Nedir? Diz kapağı, diz ekleminin ön kısmında eklemi saran bir yapıdadır. Üstten kuadriseps…