Diz Kapağı Çıkığı

Diz kapağı ya da patella olarak isimlendirilen yapı, dizin ön yüzündeki oval yapıdır. Uyluk kemiği (femur) ve kaval kemiği (tibia) arasında konumlanır. Ana görevi diz eklemini korumaktır. Eklem yapılarını darbeden korur. Hareket esnasında sürtünmeyi azaltır. Eklemi bir bütün halinde tutarak, stabilitesini artırır. Bu yapı, dizin bükülmesi, esnetilmesi esnasında bulunduğu yuvanın içinde kayarak hareket eder. Diz kapağı farklı bağ dokuları ile diz eklemine bağlanmıştır. Alınan darbeler sonucu bu bağlar yırtılabilir, zayıflayabilir. Nihayetinde diz kapağı çıkabilir. Dizin dengesiz bir hareketi ya da dize alınan bir darbe diz kapağı çıkığı tablosunun oluşmasına yol açabilir. Bu durum daha çok gençlerde, egzersiz halindeyken olur.

20 yaş öncesi ve daha çok kız çocuklarında görülür. Birçok durumda çıkan diz kapağı hekim tarafından yeniden yerine oturtulabilir. Bir süre de istirahat ettikten sonra kişi yaşamına, aktivitelerine sağlıkla devam edebilir. Buradaki korkutan senaryo diz kapağının tekrar ve tekrar çıkmasıdır. Bu durumda cerrahi müdahale düşünülür.

Diz kapağı bir kez çıkan bir kişinin diz kapağının yeniden çıkma riski yüzde 15 ila 45 arasındadır. Bu tekrarlama durumu ilkinden birkaç hafta, birkaç ay ve hatta yıllar sonra söz konusu olabilir. Aslında hastaların yarısından fazlasında da bir daha hiç tekrarlamaz.

Diz kapağı çıkıklarının tanısında görüntüleme önemlidir. Zira çevredeki bağların zarar görüp görmediği tespit edilmelidir. Bunun için röntgen bazense MR istenebilir.

Belirtiler

Diz kapağı çıkığının en temel belirtisi dizden gelen şiddetli ağrıdır. Bununla birlikte karşıdan bakıldığında dizin açıkça kaymış olduğu da fark edilebilir. Kişi dizinin adeta yerinden oynadığı hissedebilir. Bununla birlikte şişme de söz konusu olabilir. Özellikle medial patellofemoral ligament bağı (MPFL) adı verilen eklem kapsülü ve diz kapağını sabitleme görevi gören bağ dokusu yırtıldığında bu şişlik ortaya çıkar.

Diz Kapağı Çıkığı Nedenleri

Diz kapağı çıkması genellikle bir travma neticesinde olur. Örneğin futbol, basketbol gibi spor müsabakaları esnasında bu travmalar gerçekleşebilir. Özellikle ayak yere sabit basarken ve diz de bükülü haldeyken diz bir darbe sonucu içe doğru dönerse diz kapağı çıkabilir.

Kimlerde Görülür?

Diz kapağında görülebilen farklı yapısal sorunlar diz kapağı çıkıklarına zemin hazırlayabilir. Bunlar nelerdir?  Çarpık bacak gibi şekil bozuklukları, diz kapağı yuvasının deforme olması, eklemlerin aşırı hareketli olması ya da bağların hassas olması.

Diz Kapağı Çıkığı Tedavisi

Diz kapağı çıkan kişilerin mutlaka acile başvurması gerekir. Bazen çıkma sonrası diz kapağı kendiliğinden yerine oturur. Ancak yine de hızlıca hastaneye başvurulması önemlidir. Çıkığın tedavisi ilk olarak bacağı yavaşça gerip manevra ile çıkmış diz kapağını yerine oturtmaktır. Diz bir bandaj ile sarılır. Hastanın bu ayağına birkaç gün yük vermemesi ve istirahat etmesi önerilir.

Çıkık tekrarlarsa cerrahi tedavi düşünülür. Ameliyatla diz kapağını diz eklemine bağlayan dokular artroskopik yöntemle onarılır. Ameliyat sonrası hastanın istirahat etmesi gerekir. Basit günlük aktivitelerine dönmek için en az 1 ay, güç gerektiren aktivitelere dönmek için ise en az 3 ay dinlenmek gerekir.