Omurga Eğriliği Nasıl Düzelir
Omurga çeşitli nedenlerle öne arkaya, sağa, sola eğrilebilir. Bu durum doğumsal olabileceği gibi, ergenlik döneminde de ortaya çıkabilir. Ayrıca yetişkinlikte de omurganın yıpranmasıyla birlikte bu tür eğrilikler gündeme gelebilir.
Omurganın sağa ya da sola eğrilmesi ve kendi içinde bir rotasyon yapması skolyoz olarak adlandırılır. Kifoz ise omurganın öne doğru eğrilmesidir. Yani kamburluk. Bir diğer omurga eğriliği ise lordozdur. Bu da bel bölgesinin içe doğru kavis almasıdır.
Omurga Eğriliği Tipleri
Omurga eğrilikleri sıklıkla omurganın eğrilme biçimine göre sınıflanır.
- Skolyoz: En sık görülen omurga deformitesidir. Omurga önden veya arkadan bakıldığında yana doğru eğik görülür. Aynı zamanda omurlar kendi ekseni etrafında dönebilir yani rotasyon yapar. Çocuklarda ve ergenlerde en yaygın türü idiyopatik skolyozdur.
- Kifoz: Sırttaki doğal kamburluğun normalden fazla olmasıdır. Kişinin öne eğik, kambur bir görünümü olur. Ergenlik döneminde görülen Scheuermann kifozu, yaşa bağlı kemik erimesi veya kırıklar gibi farklı nedenlerle oluşabilen tipleri vardır. Bazı olgularda skolyoz ve kifoz birlikte görülebilir.
- Lordoz: Omurga, vücudun iç kısmına doğru eğrilir. Böylece bel bölgesinde içe doğru kavis normalden fazla artar. Bel çukurunun belirginleşir. Doğuştan, duruş bozukluğuna bağlı veya bazı nöromüsküler hastalıklara bağlı gelişebilir. Diğerlerine göre daha nadir görülür.
Bu eğrilikler, idiyopatik (nedeni bilinmeyen), doğuştan (konjenital), nöromüsküler, dejeneratif (yaşa bağlı), travma ve enfeksiyon gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.
Omurga Eğriliklerinin Tedavisi
Omurga eğriliklerinin tedavisi eğriliği tipine (skolyoz, kifoz, lordoz), derecesine, nedenine, hastanın yaşına ve şikayetlerine göre planlanır. Elimizdeki tedavi modaliteleri nelerdir?
Takip
Hafif eğriliklerde, özellikle büyüme çağındaki çocuklarda düzenli kontroller yeterli olabilir. Eğriliğin ilerleyip ilerlemediği belirli aralıklarla çekilen röntgenlerle değerlendirilir.
Fizik tedavi ve egzersiz
Uygun fizik tedavi ve egzersizlerle duruş bozukluklarının düzeltilmesi, omurga çevresi kaslarının güçlendirilmesi, esneklik ve dengenin artması hedeflenir. Özellikle hafif-orta dereceli kifoz ve lordozda, ayrıca bazı skolyoz hastalarında düşünülebilir. Skolyoza özel egzersiz yöntemleri (Schroth yöntemi gibi) uygun hastalarda kullanılabilir.
Korse tedavisi
Daha çok skolyozda uygulanır. Büyümesi devam eden çocuk ve ergenlerdeki orta dereceli skolyozda düşünülür. Amaç mevcut eğriliği tamamen düzeltmek değil, ilerlemesini önlemektir. Bazı kifoz tiplerinde ve uygun hastalarda da korse gündeme gelebilir.
İlaç tedavisi
Yetişkinlerde görülen omurga eğriliklerinde ağrıyı azaltmak ve hareketliliği artırmak için kullanılabilir. Enjeksiyon uygulamaları düşünülebilir.
Cerrahi
Omurga eğriliğinin nihai tedavisidir. Metal vida ve çubuklarla füzyon yapılabilir. Omurlar birbirine kaynatılarak düz bir hale getirebilir. Füzyonsuz cerrahi ile de iple gerdirme yöntemiyle özellikle büyümesi devam eden çocukların tedavisi yapılabilir. Füzyonsuz cerrahi daha çok skolyoz tedavisinde uygulanmakla birlikte kifoz tedavisinde de gündeme gelebilir.
Omurga Eğriliği Nasıl Düzelir Sık Sorulan Sorular
Omurga eğriliği bir deformitedir. Düzeltilmesi düşünülebilir. Eğriliğin derecesi ve hastanın yaşına göre omurgadaki eğriliği düzeltmek gerekir. Peki, hastaların en sık sordukları sorular nelerdir?
Omurga eğriliği tamamen düzelir mi?
Omurga eğriliğinin tamamen düzelip düzelemeyeceği; eğriliğin türüne, derecesine, hastanın yaşına ve omurganın esnekliğine bağlıdır. Hafif omurga eğriliklerinde amaç genellikle eğriliğin ilerlemesini önlemek ve mevcut durumu korumaktır. İleri dereceli skolyoz, kifoz veya diğer omurga deformitelerinde ise cerrahi tedavi ile eğrilikte önemli ölçüde düzelme sağlanabilir. Ancak her hastada omurganın tamamen düz hale getirilmesi gerekli veya mümkün olmayabilir.
Omurga eğriliği egzersizle düzelir mi?
Egzersizin yapısal bir omurga eğriliğini tek başına tamamen düzeltmesi mümkün değildir. Egzersiz, omurga eğriliğinin tedavisinde özellikle duruşun, kas gücünün, esnekliğin ve fonksiyonun geliştirilmesine yardımcı olabilir. Skolyoza özgü egzersiz programları bazı hastalarda tedavinin bir parçası olarak uygulanabilir. Egzersiz programı eğriliğin tipine ve hastanın ihtiyaçlarına göre planlanmalıdır.
Omurga eğriliği kaç derece olursa tedavi gerekir?
Skolyozda omurga eğriliğinin derecesi Cobb açısı ile ölçülür. 10 derecenin üzerindeki eğrilikler skolyoz olarak kabul edilir. Tedavi yaklaşımı ise eğriliğin derecesinin yanı sıra hastanın yaşı, büyüme potansiyeli ve eğriliğin ilerleme riskine göre belirlenir. Genel olarak 10–20 derece arasındaki hafif eğrilikler takip edilebilir ve egzersiz programları önerilebilir. 20–40 derece arasındaki eğriliklerde, özellikle büyümesi devam eden çocuk ve ergenlerde korse tedavisi gündeme gelebilir. 40–50 dereceyi aşan ve ilerlemeye devam eden eğriliklerde ise cerrahi tedavi değerlendirilebilir. Bu sınırlar kesin değildir; tedavi kararı her hasta için bireysel olarak verilmelidir.
Omurga eğriliğinde korse ne zaman kullanılır?
Korse tedavisi özellikle büyümesi devam eden çocuklarda kullanılır. Korsenin temel amacı mevcut eğriliği tamamen düzeltmekten çok, büyüme sürecinde eğriliğin ilerlemesini önlemek veya yavaşlatmaktır. Korse kullanım süresi ve günlük kullanım saati hastanın yaşı, büyüme potansiyeli ve eğriliğin derecesine göre belirlenir. Kullanımda istikrar çok önemlidir. Korseden yarar görmek için korse kullanımını ihmal etmemek kritiktir.
Omurga eğriliği ilerler mi?
Bazı omurga eğrilikleri zaman içerisinde ilerleyebilir. Özellikle büyüme çağındaki çocuk ve ergenlerde hızlı büyüme dönemleri skolyozun ilerlemesi açısından önemlidir. Yetişkinlerde ise dejeneratif değişiklikler nedeniyle omurga eğriliğinde zamanla artış görülebilir. Bu nedenle omurga eğriliği tanısı alan hastaların gerekli durumlarda düzenli olarak takip edilmesi önemlidir.
Omurga eğriliği ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Evet. Her omurga eğriliği ameliyat gerektirmez. Hafif ve orta dereceli bazı eğriliklerde takip, fizik tedavi, kişiye özel egzersizler ve uygun hastalarda korse tedavisi uygulanabilir. Ameliyatsız tedavinin amacı eğriliğin ilerlemesini kontrol etmek, kas ve postür dengesini desteklemek, ağrıyı azaltmak ve günlük yaşam fonksiyonlarını korumaktır.
Omurga eğriliği ne zaman ameliyat gerektirir?
Omurga eğriliği ameliyatı; eğriliğin ileri derecede olması, zaman içinde ilerlemesi, omurga dengesinin bozulması veya hastanın günlük yaşamını önemli ölçüde etkilemesi gibi durumlarda değerlendirilebilir. Bazı hastalarda şiddetli ağrı, sinir basısına bağlı nörolojik belirtiler veya ileri deformitelerde solunum fonksiyonlarının etkilenmesi de cerrahi tedavi kararında rol oynayabilir. Ameliyat kararı hastaya özel olarak verilir.
Omurga eğriliği tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen omurga eğriliğinin seyri hastadan hastaya değişir. Hafif eğrilikler uzun yıllar önemli bir probleme yol açmadan kalabilirken, ilerleyici eğrilikler zamanla daha belirgin hale gelebilir. İleri vakalarda ağrı, postür bozukluğu, hareket kısıtlılığı ve günlük yaşam aktivitelerinde güçlük görülebilir. Çok ileri omurga deformitelerinde solunum fonksiyonları da etkilenebilir. Bu nedenle ilerleme riski bulunan omurga eğriliklerinin düzenli takip edilmesi önemlidir.