Stres Kırığı

Stres kırığı, sürekli bazen de aşırı aktiviteye bağlı olarak vücut kemiklerinde (alt bacak kemiği gibi) ortaya çıkan çatlaklar ve ufak kırıklar olarak ifade edilebilir. Bu durumun birçok nedeni olabilir. Örneğin, kişide zaten bir kemik erimesi vardır ve günlük rutin hareketler neticesinde kemikte bu tip bir kırık oluşur. Bazı hastaların ise kemikleri tamamen sağlıklıdır. Fakat aşırı kullanım nedeniyle bir noktada stres kırığı olur. Bu haliyle sporcularda da sık görülen bir durumdur. Bu tür kırıklar en sık alt bacak ve ayak kemiğinde olur. Stres kırığı kişiye ağrı verebilir, hareket kısıtlılığına neden olabilir. Tedavi temelde strese maruz kalan kemiğin rahatlatılmasını içerir. Kemiğe baskı yapmamak, istirahat etmek burada oldukça önemlidir. Olguların çok az bir kısmında cerrahi yaklaşıma gerek duyulur.

Stres Kırığı Nedir?

Kemiklerde oluşan mikro ölçüde çatlak ve kırıklardır. Sürekli tekrarlanan fiziksel aktivite buradaki temel nedendir. Kemik erimesi olan hastalarda normal bir aktivite esnasında da stres kırıkları meydana gelebilir. Büyük kırıklar değillerdir, bu nedenle röntgen de görüntülenemeyebilirler. MR ile tam tanı konabilir. Çoğu zaman istirahat ya da alçı uygulaması gibi yöntemlerle sorun giderilebilir.

Stres Kırığı Nedenleri

En sık sporcularda görülür. Futbol, basketbol, koşu, yüksek atlama gibi sporlarla uğraşan kişilerde stres kırıkları ile karşılaşılabilir. Uzun koşular, zıplamalar, ani depar ya da durma gerektiren sporlar stres kırıklarına zemin hazırlayabilir. Sporcuların dışında sürekli merdiven inip çıkması gereken kişilerde, aşırı kilo sorunu olanlarda, sürekli ağır yük taşıyanlarda, kemik erimesine yatkınlıkları nedeniyle kadınlarda, yetersiz beslenen kişilerde stres kırıkları görülebilir. Ayrıca, daha önce kemik kırığı yaşamış olanlarda da kemik tekrar kırılmaya meyil edebilir.

Stres Kırığı Belirtileri

Stres kırıkları en çok ayak ve bacak kemiklerinde olur. Neden? Bu kemikler vücudun tüm ağırlığına maruz kalır, ağırlığını taşır ve sürekli bir baskıya maruz kalır. Bu nedenle de zaman içinde stres kırıkları meydana gelebilir. Görülen semptomların başında ise ilgili kemikten köken alan ağrılar gelir. Ayrıca kemikte hassasiyet, hareket güçlüğü, şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı gibi şikayetler mevcut olabilir.

Stres Kırığı Tedavisi

Stres kırıklarının tedavisi çok büyük oranda ilgili kemiğe olan baskıyı azaltmaktan/ortadan kaldırmaktan geçer. Bunun için de ilgili kemiği dinlendirmek, hatta bazen mümkünse hareket ettirmemek ve kısa bir süre için de koltuk değneği kullanmak gerekebilir. Bazen de alçı, atel ve ortez gibi uygulamalarla kemiğin mukavemetinin yeniden sağlamasına yardımcı olunması düşünülür. TENS gibi fizik tedavi prosedürleri ile kemikleri güçlendirmek için D vitamini ve kalsiyum takviyesi tedavi planına eklenebilir.  Stres kırıklarının sınırlı bir bölümünde ise cerrahi tedavi gündeme alınır.

Stres Kırığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Stres kırığı ile ilgili en sık merak edilen soruları cevapladık.

Stres kırığı ağrı yapar mı?

Evet, stres kırığı ağrı yapar. Hatta en sık görülen belirti de zaten ağrıdır. Bu ağrı, daha çok aktivite sırasında başlar veya artar. Koşma, uzun yürüyüş, zıplama gibi yük bindiren hareketlerle belirginleşir. Dinlenince ise azalabilir. Bazı hastalarda dinlenme esnasında dahi ağrı olabilir. Ağrı noktasal olabilir. Ağrıya bazen hafif şişlik de eşlik edebilir. Stres kırığı ağrısı bazen kas ağrısı ile karıştırılabilir. Ancak stres kırığında ağrı daha çok noktasaldır ve aynı bölgede devam etme eğilimindedir.

Stres kırığı ağrısına ne iyi gelir?

Stres kırığının neden kemiğin zaman içinde çokça kez zorlanmasıdır. Bu durumu ortadan kaldırarak stres kırığının semptomlarını azaltmak mümkün olabilir. Öneriler şu şekilde sıralanabilir:

• Dinlenin ve darbeli aktiviteleri azaltın.
• Koşu, zıplama, yoğun yürüyüş gibi aktiviteler ağrıyı artırabilir. Bir süre ara vermek de fayda var. Ağrıya rağmen spor yapmaya devam etmek stres kırığının gerçek kırığa dönüşme riskini artırabilir.
• Buz uygulaması iyi gelebilir.
• Destekleyici ayakkabı kullanılabilir. Bu özellikle ayak ve kaval kemiği stres kırıklarında önemlidir.
• Ağrı kesicilere ihtiyaç duyulabilir.

Stres kırığını diğer kırıklardan farkı nedir?

Stres kırığı travmayla değil, tekrarlayan yüklenmeyle ortaya çıkmasıdır. Normal kırıklarda çoğunlukla düşme, çarpma veya ciddi bir travma vardır. Stres kırığında ise kemik, uzun süreli tekrar eden zorlanmaya dayanamayarak küçük çatlaklar geliştirir.

Stres kırığı zaman içinde gelişirken ve ağrı da zaman içinde artarken diğer kırıklar aniden bir kaza ile olur ve ağrı da hemen kendini gösterir.  Stres kırığında kişi çoğu zaman yürümeye devam edebilir. Ancak ağrı aktiviteyle artar. Büyük kırıklarda yürümek çoğu zaman çok zor veya imkansız olabilir. Özellikle koşucular, yoğun spor yapanlar, askerler veya yürüyüş miktarını aniden artıran kişilerde stres kırığı daha sık görülür.

 Stres kırığı en sık nerede olur?

Stres kırığı, en sık tibia (kaval kemiği), ayak tarak kemikleri ve topuk çevresinde olur.

Stres kırığının tedavisi ameliyat mı?

Çoğu stres kırığında ameliyat gerekmez. Tedavinin temelini genellikle dinlenme ve kemiğin üzerindeki yükü azaltmak oluşturur. Sık uygulanan yöntemler şunlardır:

• Spor ve zorlayıcı aktiviteleri bırakmak
• Bölgeyi korumak
• Gerekirse yürüyüş botu veya koltuk değneği kullanmak
• Fizik tedavi uygulamaları
• Kemik iyileşmesini destekleyecek beslenme ve vitamin değerlendirmesi

Stres kırıklarının çok büyük bir kısmı ameliyatsız iyileşir.

Ancak, kırık ilerlemişse, tam kırık varsa, kırık kaynamamışsa, kişi profesyonel sporcuysa ameliyat gerekebilir.

Özellikle kalça boynu, kaval kemiğinin ön bölümü veya bazı ayak kemiklerindeki stres kırıkları daha dikkatli takip edilir. Çünkü bu bölgelerde iyileşme zor olabilir. Cerrahi karar daha hızlı verilebilir.

Stres kırığı yürümeye engel mi?

Çok büyük oranda hayır. Ancak uzun yürüyüşlerden kaçınmak gerekir, kırığın derinleşmemesi için.

Stres kırığı için krem var mı?

Kırığı tedavi edecek bir krem yok. Ancak, ağrıyı azaltmak için kremlerden yararlanılabilir.